| Uzależnienia behawioralne |
Hasło uzależnienia kojarzy się głównie z alkoholem bądź substancjami psychoaktywnymi, tymczasem coraz częściej występującą grupą są uzależnienia behawioralne, czyli nałogowe wykonywanie jakiejś czynności.
Do podstawowych uzależnień behawioralnych zalicza się:
Patologiczny hazard - Nałogowe uprawianie gier losowych, wbrew utracie pieniędzy lub innym szkodom.
Zakupoholizm - uzależnienie od zakupów (kompulsywne kupowanie): Niepohamowana potrzeba robienia zakupów, często prowadząca do długów.
Patologiczne zaburzenia jedzenia, w których nadmierna kontrola nad jedzeniem staje się nałogiem. Ortoreksja to uzależnienie od zdrowego odżywiania, a anoreksja od niejedzenia, bulimia - kompulsywne objadanie się, a następnie wywoływanie wymiotów w celu pozbycia się nadmiaru treści pokarmowej.
Seksoholizm - uzależnienie od seksu – uzależnienie od czynności seksualnych lub pornografii, prowadzące do destrukcyjnych zachowań.
Pracoholizm - uzależnienie od pracy - nadmierna praca, zaniedbywanie innych aspektów życia.
Cyberuzależnienia - kompulsywne korzystanie z Internetu, gier komputerowych, mediów społecznościowych, czy smartfona.
Do nowo narastających uzależnień zalicza się:
Wizualizacje – uzależnienie od modyfikacji swojego ciała, zmiany wyglądu, operacje plastyczne i upiększanie ciała, tatuowanie się, piercing – kolczykowanie uszu, nosa, języka, rozszczepianie języka, opiłowywanie zębów, wszczepianie metalowych kółek, kolczyków, implantów podskórnych.
Tanoreksja – uzależnienie od opalania się, głównie kobiet od solarium.
Bigoreksja – uzależnienie związane z poprawianiem swojej sylwetki o potrzebą posiadania umięśnionego ciała.
Uzależnienie od ćwiczeń fizycznych, to przymusowe i nadmierne uprawianie sportu, ignorując kontuzje i potrzebę odpoczynku.
Ekshibicjonizm internetowy, polega na wysyłaniu nieprzyzwoitych zdjęć lub wiadomości z podtekstem seksualnym za pośrednictwem mediów społecznościowych, komunikatorów.
Skrajne zachowania ryzykowne np. sporty ekstremalne – base jump polegające na skokach spadochronowych z bardzo niskiej wysokości i wingsuit, skakanie z dużej wysokości (samolotu, urwiska, wysokiej budowli) w specjalnym kombinezonie.
Uzależnienie od informacji, przejawiające się np. w formie patologicznej obecności na portalach społecznościowych czy ekshibicjonistycznym prezentowaniem swojej osoby, również w mediach.
Inne uzależnienia:
Uzależnienie społeczne: Przymus przynależności do grupy, który prowadzi do podporządkowania się jej zasadom, nawet jeśli wiąże się to z sięganiem po substancje psychoaktywne lub podejmowaniem innych ryzykownych działań.
Uzależnienia krzyżowe (mieszane): Stan, w którym osoba uzależniona od jednej substancji, zaczyna sięgać po inne, aby tłumić objawy odstawienia (np. uzależnienie od alkoholu i narkotyków).
Przyczyny Uzależnień Behawioralnych
Trudno jednoznacznie określić przyczynę rozwoju uzależnień behawioralnych, uważa się, że jest to splot warunków społeczno-kulturowych, psychologicznych, osobowościowych i ekonomicznych. Naukowcy zwracają uwagę na znaczenie następujących zjawisk:
Zmiany społeczno-kulturowe, które są rozwojem społeczeństwa opartego na globalizacji i technologiach cyfrowych.
Tworzące się społeczeństwo wolnych wyborów, prowokuje do przesuwania granic tego, co dobre i złe, tego, co szkodliwe, często w sposób nieodwracalny.
Nierównomierny dostęp społeczeństwa do dóbr materialnych i edukacji.
Zwiększający się wpływ i znaczenie informacji telewizyjnych, medialnych, internetowych, eksplozją szumu informatycznego i niepotrzebnych informacji.
Psychologiczne uwarunkowania związane z niską odpornością na nasilenie czynników stresogennych.
Predyspozycje osobowościowe, niedojrzałość emocjonalna. Zaburzenia emocjonalne i rozwoju osobowości.
Dysfunkcjonalny styl funkcjonowania rodziny i niewydolny system wychowawczy – rodzicielski, który nie podejmuje w wystarczającym stopniu działań ochronnych.
Kształtowanie przez media i świat wirtualny wzorców społecznych, silna wizualizacja młodzieżowych idoli - medialna presja na określone zachowania.
Promowanie przez celebrytów i idoli młodzieżowych, różnych form wizualizacji – kolczykowanie, tatuaże.
Pojawienie się w skali masowej salonów gier komputerowych tzw. automatów.
Rosnąca podaż napojów energetycznych, substancji pobudzająco-wzmacniających.
Pojawienie się na masową skalę solariów.
Konsumpcyjny styl życia.
Gdzie szukać pomocy
Bardzo istotną kwestią jest to, żeby wiedzieć, gdzie szukać pomocy. Obecnie w systemie opieki psychiatrycznej można znaleźć podmioty, które w ramach swojej działalności zajmują się uzależnieniami behawioralnymi m.in. siecioholizmem. Aby znaleźć dogodny dla siebie podmiot leczniczy zajmujący się leczeniem zaburzeń behawioralnych warto odwiedzić stronę https://www.uzaleznieniabehawioralne.pl/znajdz-osrodek/. Telefon Zaufania 801 889 880, czynny codziennie w godzinach 17.00-22.00, także w weekendy. Na stronie znajduje się także wiele artykułów dotyczących tego problemu.
Opracowanie:
Edyta Pawlińska - psycholog
Źródła:
kcpu.gov.pl
salusprodomo.pl
stopuzaleznieniom.pl
uzaleznieniabehawioralne.pl